Πολιτισμός

«Γλυκά νερά»

«Γλυκά νερά» Ι.Καρακασίδου Εκδόσεις Λιβάνη 2017 σελ. 506

Γράφει : Ο Κώστας Τραχανάς

Η Ξανθίππη Ζυρκούδη και ο  Φωκάς Ζυρκούδης  με τις κόρες του Ευγενία, Αδριανή και Αιμιλία, ζούσανε το 1914 ,στο Νιοχώρι-Νεοχώρι  της Ανατολικής Θράκης, ένα προάστιο πάνω από την Πόλη , στην ευρωπαϊκή πλευρά του Βοσπόρου.

Τα μαγαζιά του Φωκά , τρία μεγάλα μανάβικα , πηγαίνανε πολύ καλά. Τι όμορφα μεγάλωναν στο Νιχώρι τα τρία κορίτσια!  Όμως όταν έμαθε ο Φωκάς,  για τη γενοκτονία στον Πόντο, άρχισε να πουλάει την περιουσία του και να ρευστοποιεί την ακίνητη περιουσία του και αποφάσισε να επιστρέψει στην Ελλάδα με την οικογένειά του .Ήθελε να πάνε στην Θεσσαλονίκη. Στα τέλη του Σεπτέμβρη του 1919 νοίκιασε τρεις άμαξες, για την οικογένειά του και ξεκίνησε να φύγει. Το βράδυ ,πριν να περάσουν τον Έβρο, χάλασε η μία άμαξα και αποφάσισαν να διανυκτερεύσουν στην ύπαιθρο. Όμως την νύχτα τους χτύπησαν ληστές. Δεν πρόλαβε ο Φωκάς να τους πιάσει και αυτοί φύγανε με λάφυρο την κόρη του Ευγενία.

Η οικογένεια Ζυρκούδη  εγκαταστάθηκε τελικά στην Άνω Πόλη της Θεσσαλονίκης το 1919.Ο  Φωκάς, πέθανε το 1925 , η καρδιά του δεν άντεξε .Είχε πρόβλημα από τη μέρα που είχαν χάσει τόσο άδικα τη μικρή κόρη τους την Ευγενία. Ο Φωκάς είχε θεωρήσει εξαρχής ότι ήταν ο μόνος υπαίτιος για την αρπαγή της κόρης του εκείνο το βράδυ, με το ατύχημα με την άμαξα. Ποτέ δεν μπόρεσε να συγχωρήσει τον εαυτό του για την απόφαση που είχε πάρει την μοιραία νύχτα να μείνουν στο ύπαιθρο ώσπου να ξημερώσει.

Ήταν ήδη δεκαεφτά χρονών ,η Ευγενία, όταν την άρπαξαν .Οι δικοί της ίσως ζούσανε και είχανε φτάσει ασφαλείς στην πατρίδα ύστερα από εκείνη την εφιαλτική νύχτα. Οι ληστές την παρέδωσαν χωρίς να την πειράξουν καθόλου στον Αμπού Μπασίρ αγά , έναν σημαντικό ευνούχο του παλατιού ,στο Γιλντίζ. Το Γκιλντίζ της Κωνσταντινούπολης ήταν κτίρια διοίκησης , παλάτια για προσωπική χρήση του σουλτάνου και των χαρεμιών, θέατρο, αυτοκρατορικά εργαστήρια πορσελάνης και ταπήτων , αστεροσκοπείο, τυπογραφεία , αλλά και σκοτεινά δεσμωτήρια. Το Γκιλντίζ είχε δύο όψεις: την παραδείσια , με τους κήπους και τα παλάτια με την ασιατική χλιδή και την άλλη , τη βγαλμένη από τα κατώτατα επίπεδα της κολάσεως , με τους τόπους κράτησης και βασανιστηρίων, όπου βασίλευε ανείπωτος τρόμος. Εκεί μέσα έζησε η Ευγενία από το Νιχώρι.

Τυχερή μες στην ατυχία της στάθηκε η Ευγενία, γιατί η σουλτάνα, η σεβάσμια Καντίν, την συμπάθησε και την πήρε υπό την προστασία της και την ονόμασε Νουρισάχ , που θα πει «το φως του βασιλιά». Το όνομα αυτό της το έδωσε, λόγω των φωτεινών γκρίζων ματιών της, που εξέπεμπαν πνευματικότητα και επειδή ήταν μια ήπια και γλυκιά φύση . Ο σουλτάνος , που είχε ανεβεί στο θρόνο το 1918,είχε πολλές γυναίκες και χανούμισσες να τον υπηρετούν , αλλά ήταν περασμένης ηλικίας και όσες νεαρές κοπέλες  έρχονταν τώρα στο χαρέμι του χρησίμευαν  ως συνοδοί και θεραπαινίδες για τις γυναίκες του. Κανείς δεν θα πείραζε μέσα στο παλάτι την Ευγενία –Νουρισάχ. Μέσα στο παλάτι η Ευγενία γνώρισε και την Μισιρλού μια Αιγύπτια μάγισσα ,που έκανε χρυσές δουλειές με τις παλατιανές γυναίκες .Αυτή ασχολούνταν με τους πολύτιμους λίθους , έλεγε επίσης  το χαρτί και τον καφέ και πληρωνόταν με πετράδια και άλλα πολύτιμα υλικά.

Η Ευγενία έζησε στο Γιλντίζ, στο Χρυσό Κλουβί τρία ολόκληρα χρόνια .Χίλιες και μία νύχτες χρειάστηκαν ώστε η τύχη της να αλλάξει και αυτή να αρπάξει την ευκαιρία για ελευθερία μόλις της δινόταν και θα ακολουθούσε το ρέμα της τύχης έξω από τις πύλες του πολυτελούς κλουβιού…

Η θέση του σουλτάνου ήταν πλέον επισφαλής. Άλλαζε ο χάρτης του κόσμου, οι νικητές του Μεγάλου Πολέμου χάραζαν τα νέα σύνορα για το κάθε έθνος.  Οι εθνικιστές της Τουρκίας είχαν αρχηγό τον Μουσταφά Κεμάλ . Αυτός οργάνωσε στρατό και κυνήγησε Έλληνες , Αρμένηδες , Οθωμανούς υποστηρικτές του Μωάμεθ του ΣΤ΄, μέχρι που πέτυχε να εκθρονίσει και τον ίδιο. Ο Κεμάλ ετοίμαζε την ανοικοδόμηση της Νέας Τουρκίας. Ο σουλτάνος εγκατέλειψε το παλάτι στο Γιλντίζ και με την βοήθεια των Άγγλων φυγαδεύτηκε κρυφά στη Μάλτα .Ήταν το τέλος μιας εποχής και η αρχή μιας νέας.

Κατά τις τελευταίες ημέρες του σουλτάνου  στο θρόνο ,η Ευγενία έφυγε από το Γιλντίζ και βρήκε καταφύγιο στο σπίτι της Μισιρλού, στο Εγιούπ. Στο Εγιούπ της Κωνσταντινούπολης γεύτηκε η Ευγενία την πρώτη μέρα της ελευθερίας της. Από αυτό το μικρό κουκλίστικο δωμάτιο με ωραία θέα θα ξεκινούσε την δική της ευτυχία. Το δωμάτιό της ,που την φιλοξένησε η Μισιρλού, έβλεπε προς τον βορρά, εκεί που κατέληγε το Χρυσόκερας, στα Γλυκά Νερά της Ευρώπης.
Για να εξασφαλιστεί η Ευγενία στην Τουρκία των μεγάλων πολιτικών αλλαγών έπρεπε να παντρευτεί με κάποιον που θα είχε καλές σχέσεις με το νέο καθεστώς. Ένας τέτοιος άντρας ήταν ο Ρωμιός ,ο  Λέανδρος Σκαρλάτος. Ήταν έμπορος γουναρικών που προμήθευε τους σουλτάνους με γούνες  και είχε διασυνδέσεις με τους πάντες, με τον σουλτάνο, τους εθνικιστές , την αγγλική πρεσβεία , με τους Γάλλους και με τους Αμερικανούς. Αυτός μπαινόβγαινε στο Γιλντίζ και εκεί είδε την Ευγενία του άρεσε και  τη ζήτησε σε γάμο , μέσω της Μισιρλού, της μάγισσας και προξενήτρας.

Η Ευγενία δεν περνούσε καλά με τον Λέανδρο και την πεθερά της και αναγκάστηκε να χωρίσει  τον αρραβωνιαστικό της Λέανδρο Σκαρλάτο και να  παντρευτεί τελικά  τον Άγγλο διπλωμάτη και υποπρόξενο Φιτζ-Τζέιμς Έλισον. Ήταν πολύ ερωτευμένη με τον άνδρα της. Αργότερα  ζήσανε μαζί στην Αγγλία. Η Ευγενία Ζυρκούδη έζησε μυθιστορηματική ζωή. Είχε πολύ καλές γνωριμίες , τον Σεφέρη, την Λιβανέζα ηθοποιό Σαμπάχ κ.α. Ταξίδεψε  σε όλη τη Μεσόγειο. Ήταν κοσμογυρισμένη και πολύ προσαρμοστικός άνθρωπος. Στο σπίτι της στην Αγγλία είχε πορσελάνες, ασημικά , μετάξια, βελούδα, μαργαριτάρια, μπριλάντια …Επίσης άρχισε να ψάχνει στη Θεσσαλονίκη για τους γονείς της που βρίσκονται , αν ζούσανε και για τις αδελφές της .
Η Ευγενία θα αντάμωνε την μία αδελφή της ύστερα από εξήντα ολόκληρα χρόνια…
Μια μυθιστορηματική ζωή, με πολλές ανατροπές, όπως μόνο λίγοι άνθρωποι έχουν ζήσει…

Ένα συναρπαστικό και συγκινητικό , μέχρι δακρύων , βιβλίο.

Η Ιωάννα Καρακασίδου γεννήθηκε το 1981 στην Ξάνθη. Είναι απόφοιτος του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Α.Π.Θ. Από το 2004 ζει και εργάζεται στην Ξάνθη ως φιλόλογος και καθηγήτρια αγγλικών στην ιδιωτική εκπαίδευση. Παράλληλα , ερευνά και γράφει.

Have your say