Ιστορία

Ποιος είναι ο Ασώπιχος;

Ποιος είναι ο Ασώπιχος;

Πολλοί αναγνώστες προβληματίστηκαν με το όνομα της ιστοσελίδας. Ποιός είναι ο Ασώπιχος; Γιατί Ασώπιχος;

Θέλοντας να αποδώσουμε τιμή στον πρόγονό μας, τον Ορχομένιο Ολυμιονίκη δώσαμε το όνομά του στη προσπάθειά μας. Μέγιστη τιμή και βαριά κληρονομιά την οποία θα προσπαθήσουμε να υπερασπιστούμε.

Ονομάσαμε Ασώπιχο την ιστοσελίδα μας γιατί ο Ολυμπιονίκης, ανήκει σε όλους, όπως και η ιστοσελίδα μας. Γιατί η αλήθεια και η ενημέρωση χρειάζονται μεγάλη προσπάθεια, είναι ένας συνεχής αγώνας δρόμου…

Γιατί ο τόπος μας χρειάζεται ο,τι καλύτερο και όχι συμβιβασμούς, παραπληροφόρηση, ημιμάθεια και μισές αλήθειες.

Γιατί χρειαζόμαστε πολλά περισσότερα από ότι τώρα παίρνουμε, ότι μαθαίνουμε.

Γιατί οι εικόνες είναι χίλιες λέξεις αλλά κανείς δεν μας λέει αυτές τις λέξεις, τις πίσω από τις φωτογραφίες.

Γιατί πολιτισμός, ενημέρωση, αθλητισμός, τέχνες, δεν εξαντλούνται μόνο στην προσωπική προβολή, στην προσωπική αντιπαράθεση.

Γιατί ο Ασώπιχος, ένας Ολυμπιονίκης, είχε πολύ υψηλές αξίες και πρέπει να τις αποδώσουμε, να τις αποκαταστήσουμε και εκεί στοχεύουμε.

Ο Ασώπιχος

Τον Ορχομένιο Ολυμπιονίκη, που ομολογουμένως δεν τον ξέρει η πλειοψηφία, ας τον γνωρίσουμε καλύτερα, πότε στέφθηκε Ολυμπιονίκης, σε ποιο αγώνισμα, σε ποια κατηγορία. 

ΑσοπιχοςO Ασώπιχος νίκησε στην 73η Αρχαία Ολυμπιάδα, το 488 π.Χ. στην Ολυμπία στο αγώνισμα του σταδίου Παίδων ή στον «δρόμον» που σημαίνει στο τρέξιμο απλής διαδρομής ενός σταδίου (στην Ολυμπία 192, 28 μέτρα). Το «στάδιον» ήταν είδος αγώνα δρόμου και συγκεκριμένα η μονή διαδρομή όπου οι αθλητές έτρεχαν κατά μήκος του στίβου.

Το γήπεδο ήταν ορθογώνιο (μήκους 200μ. και 40μ. πλάτους) υπήρχε μια γραμμή αφετηρίας, και ένα όριο περιστροφής (για την διπλή διαδρομή, το λεγόμενο δίαυλο) στο μέσο καθεμιάς από τις γραμμές του γηπέδου. Πατέρας του Ασώπιχου ήταν ο Κλεόδαμος.

Ο Ασώπιχος παραδόθηκε στην αιωνιότητα από τον Πίνδαρο και είναι αποδεδειγμένα με γραπτή μαρτυρία ίσως ο μοναδικός Ορχομένιος από αρχαιότητα που μνημονεύει η ιστορία και όχι η μυθολογία.

Ο Πίνδαρος

Υμνήθηκε από τον Πίνδαρο για την Ολυμπιακή του νίκη κατέχοντας ξεχωριστή θέση στην ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων από τα επινίκια άσματα που ψάλλονταν προς τιμήν των νικητών.

Ο κατεξοχήν ποιητής των Ολυμπιακών Ύμνων είναι ο Πίνδαρος, μαθητής του διάσημου στην αρχαιότητα ποιητή και μουσικού Λάσου του Ερμιονέα. Στο αντιπροσωπευτικό του έργο «Επίνικοι» καταγράφονται σαράντα τέσσερις ύμνοι, στους οποίους εγκωμιάστηκαν κατά κανόνα οι νικητές των μεγάλων πανελληνίων αγώνων, ολυμπιονίκες, πυθιονίκες, ισθμιονίκες και νεμεονίκες.

Στην κορύφωση της ποιητικής του δημιουργίας, κατά τους χρόνους των ελληνοπερσικών πολέμων, ύμνησε όσο ο Αισχύλος και ο Σιμωνίδης το μεγαλείο των ελληνικών πόλεων. Μεταξύ των ποιητικών του δημιουργιών ξεχωριστή θέση κατέχουν οι δεκατέσσερις «Ολυμπιονίκες».

Ο ύμνος του Ασώπιχου και οι Χάριτες

Οι πιο συγκροτημένοι και περιεκτικοί στίχοι που παρουσιάζουν την εικόνα μιας επινίκιας πομπής, ανήκουν στον 14ο Ολυμπιακό Ύμνο, στον οποίο εξυμνείται ο αθλητής Ασώπιχος .
Ο Ασώπιχος νίκησε στον αγώνα δρόμου παίδων του ενός σταδίου το 488 π.Χ. στην 73η Ολυμπιάδα.

Από τους στίχους φαίνεται πως ο ύμνος εκφωνήθηκε κατά τη στιγμή που η γιορταστική πομπή εισερχόταν στον ναό των Χαρίτων στον Ορχομενό:

«Εσείς Χάριτες, που άρχετε στα νερά του Κηφισού… δέσποινα Αγλαΐα και συ Ευφροσύνη που τη μουσική αγαπάς και τις ωδές, τέκνα του ύψιστου θεού, ακούστε με.
Κι εσύ Θάλεια, που σε θέλγουν τα άσματα, εσύ που βλέπεις την πομπή αυτή να έρχεται με ελαφρά βήματα και με χαρά για τον θρίαμβο, τον οποίο χάρισε με ευμένεια η Τύχη.
Ήλθα εδώ τον Ασώπιχο να υμνήσω με λυδικές μελωδίες και άσματα, γιατί από σένα Θάλεια η πόλη των Μινυών, ο Ορχομενός, έχει την ολυμπιακή νίκη.
Κι εσύ Ηχώ να μεταφέρεις στα σκοτεινά βασίλεια της Περσεφόνης, στον πατέρα του νικητή, τη χαρμόσυνη αγγελία.
Βρες τον Κλεόδημο και πες του ότι ο γιος του, στη φημισμένη πεδιάδα της Πίσας, με τα φτερά της νίκης των ένδοξων αγώνων στεφάνωσε τη νεαρή κόμη του».

Οι Χάριτες

Η επίκληση του ποιητή στις Χάριτες μαρτυρεί τη βαρύτητα της σχέσης της υμνωδίας με τις θεότητες αυτές. Πρώτος ο μουσικός Πάμφως συνέθεσε άσμα για τις Χάριτες. Το ιερό των Χαρίτων περιγράφεται από τον περιηγητή Παυσανία στο έργο του «Βοιωτικά».

3 χαριτεςΣε ανασκαφές που έγιναν το 1972 στο κοίλο του θεάτρου του Ορχομενού βρέθηκαν 12 ημικυκλικές λίθινες σειρές εδωλίων. Σύμφωνα με την παράδοση, ο πρώτος εισηγητής και οργανωτής της λατρείας των Χαρίτων, Ετεοκλής, ο πρώτος βασιλιάς του Ορχομενού, συγκέντρωσε τις πέτρες οι οποίες «είχαν πέσει από τον ουρανό για χάρη του». Από τότε τις τιμούσαν ως Χάριτες.

Ο ΄Υμνος του Πίνδαρου  

Ο 14ος Ολυμπιόνικος του Πινδάρου μεταφράσθηκε πρώτα από τον Κωστή Παλαμά στα 1896 και τελευταία (κατά τον Δ. Λυπουρλή) από τον Παύλο Ξιφαρά το 1975. Ενδιάμεσα υπήρξαν μεταφράσεις των Βουτιερίδη, Λεκατσά, Μόρφη, Γρυπάρη, Σταύρου, Λαζανά και άλλων.

Με βάση τις παραπάνω μεταφράσεις γίνεται προσπάθεια καλύτερης κατανόησης του ποιήματος του Πινδάρου. Κατά τον Λυπουρλή λοιπόν το ποίημα αυτό δεν αποκλείεται να είναι ο παλαιότερος Ολυμπιόνικος του ποιητή, αν τελικά δεχθούμε ως έτος σύνθεσης και εκτέλεσής του το 488 π.Χ., παρότι τα αρχαία σχόλια το τοποθετούσαν στο έτος 476.

Γράφτηκε για τον παίδα σταδιονίκη (σταδιέα, έλεγαν οι αρχαίοι) Ασώπιχο, για να υμνηθεί η νίκη του στον «δρόμον» που σημαίνει στο τρέξιμο απλής διαδρομής ενός σταδίου (στην Ολυμπία 192, 28 μέτρα).

Ο Ασώπιχος, γιος του πεθαμένου από καιρό Κλεόδαμου, καταγόταν από τον βοιωτικό Ορχομενό, την έδρα του θρυλικού στα μυθικά χρόνια κράτους των Μινυών προς τιμή του οποίου γράφτηκε αυτή η ωδή:

Η Ωδή

Ω Χάρες, που σας έλαχε
του Κηφισού το ρέμα
και που στη χώρα κάθεστε
την ομορφαλογούσα,
περίφημες βασίλισσες
του Ορχομενού του πλούσιου
και διαφεντεύτρες της παλιάς
γενιάς των Μινυών,
ακούστε, που παρακαλώ.

Γιατί με τη δική σας
βοήθεια όλα τα νόστιμα
και τα χαρούμενα όλα
για τους ανθρώπους γίνονται:

μ’ εσάς καθένας άντρας
είτε σοφός, είτε όμορφος,
ή ξακουστός θα γίνει.

Επειδή μήτε κι οι θεοί
δεν ομορφοστολίζουν
δίχως τις Χάρες τις σεμνές
χορούς και χαροκόπια.

Πινδαρου ολυμπιονικοιΑυτές πάνω στον ουρανό
νοιάζονται για όλα τα έργα
σιμά στο χρυσοδόξαρο
τον Πυθικόν Απόλλωνα
στήνοντας τα θρονιά τους,
του Ολύμπιου του πατέρα τους
με σέβας προσκυνούνε
την αναιώνιαν εξουσία.

Ω Αγλαΐα πανσέβαστη, κι εσύ που το τραγούδι
το χαίρεσ’ Ευφροσύνη,
του πιο μεγάλου απ’ τους θεούς κόρες, ακούστε τώρα
το παρακάλεσμά μου,
κι εσύ ω Θάλεια, που αγαπάς την αρμονία, τούτη
σαν δεις τη χορωδία,
που πάει με βήμ’ ανάλαφρο, για την καλοτυχιά.

Γιατί ήρθα τον Ασώπιχο με Λυδική αρμονία
και φροντισμένους στίχους
να τραγουδήσω, αφού έγινε κι η Μινυεία νικήτρα
στην Ολυμπία με τη δική σου χάρη.

Κατέβα τώρ’, Αντίλαλε, στης Περσεφόνης
το σκοτεινό παλάτι
το δοξασμένο μήνυμα φέρνοντας στον πατέρα.

Και να του ειπείς, όταν ιδείς τον Κλεόδαμο, ότι ο γιος του
στης δοξασμένης Πίσας τη λαγκάδα
έβαλε των περίφημων αγώνων το στεφάνι
πάνω στα νέα μαλλιά του.

Μπάμπης Ζαννιάς

Have your say